Narodziny dziecka w Austrii dają ojcu możliwość skorzystania z tzw. Papamonat – miesięcznego zwolnienia z pracy przeznaczonego na pierwsze tygodnie życia dziecka. Nie jest to jednak zwykły urlop ani Karenz. Pracodawca nie wypłaca w tym czasie pensji, ale po spełnieniu dodatkowych warunków można otrzymać Familienzeitbonus, który w 2026 roku wynosi do około 1701 euro.
Komu przysługuje Papamonat?
Ustawowe prawo do Papamonat mają ojcowie zatrudnieni na umowę o pracę w sektorze prywatnym w Austrii. Z prawa może skorzystać również drugi rodzic w parze jednopłciowej. Nie ma wymogu minimalnego stażu pracy ani określonej wielkości firmy.
W administracji publicznej obowiązują odrębne regulacje dotyczące tzw. Väterfrühkarenz, a niektóre Kollektivverträge mogą przewidywać rozwiązania korzystniejsze niż ustawowe minimum.
Podstawowym warunkiem Papamonat jest wspólne gospodarstwo domowe ojca z dzieckiem oraz prawidłowe poinformowanie pracodawcy w wymaganych terminach.
Jak długo trwa Papamonat?
Papamonat trwa jeden miesiąc. Można go wykorzystać od dnia następującego po narodzinach dziecka do końca okresu ochronnego matki po porodzie – Schutzfrist/Beschäftigungsverbot.
Jeżeli matka nie jest pracownikiem i nie obowiązuje jej ustawowy Beschäftigungsverbot, Papamonat można wykorzystać zasadniczo do 8 tygodni po porodzie, a w przypadku wcześniaka, porodu mnogiego lub cesarskiego cięcia – do 12 tygodni.
Papamonat i Elternkarenz to dwie różne rzeczy – wykorzystanie Papamonat nie zastępuje późniejszej Karenz.
Najważniejsze: pracodawcę trzeba poinformować jeszcze przed porodem
Jeżeli ojciec chce skorzystać z ustawowego prawa, powinien najpóźniej 3 miesiące przed przewidywanym terminem porodu poinformować pracodawcę o zamiarze skorzystania z Papamonat. Należy podać przewidywany termin porodu oraz planowany początek wolnego.
Po porodzie obowiązują jeszcze dwa kroki:
1. Niezwłocznie poinformować pracodawcę o narodzinach dziecka.
2. Najpóźniej w ciągu tygodnia od narodzin podać dokładną datę rozpoczęcia Papamonat.
W przypadku nieoczekiwanego wcześniejszego porodu obowiązek wcześniejszego, trzymiesięcznego zgłoszenia odpada.
Jeżeli pracownik po prostu zapomni o terminach, traci ustawowe prawo do jednostronnego skorzystania z Papamonat. Nadal może uzgodnić wolne z pracodawcą, ale wówczas potrzebna jest jego zgoda.
Czy pracodawca może odmówić?
Jeżeli pracownik spełnia ustawowe warunki i zachował terminy, Papamonat jest prawem pracownika, a nie urlopem udzielanym według uznania pracodawcy.
Nie trzeba więc uzasadniać, że firma „da sobie radę” bez pracownika ani uzyskiwać zgody przełożonego na zasadach zwykłego urlopu wypoczynkowego.
Czy podczas Papamonat dostaje się normalną pensję?
Nie. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacania wynagrodzenia za okres Papamonat. Jest to Freistellung gegen Entfall des Entgelts – zwolnienie z obowiązku pracy bez zachowania pensji.
Finansową rekompensatą może być jednak Familienzeitbonus (FZB).
W 2026 roku wynosi on 54,87 euro dziennie.
W zależności od wybranego okresu daje to:
- 28 dni – 1536,36 euro
- 29 dni – 1591,23 euro
- 30 dni – 1646,10 euro
- 31 dni – 1700,97 euro
Familienzeitbonus nie jest pensją od pracodawcy – wypłaca go właściwy austriacki Krankenversicherungsträger.
Uwaga: Papamonat nie oznacza automatycznie prawa do Familienzeitbonus
Warunki FZB są bardziej restrykcyjne. Ojciec musi m.in. przez 182 dni bezpośrednio przed rozpoczęciem Familienzeit wykonywać w Austrii pracę objętą obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowo tnym i emerytalnym. Dopuszczalne są przerwy łącznie do 14 dni, ale w tym okresie nie można pobierać np. Arbeitslosengeld czy Notstandshilfe. Po zakończeniu Familienzeit należy bezpośrednio powrócić do aktywności zawodowej lub rozpocząć odpowiednią Väterkarenz.
Wymagane są również m.in.:
- Familienbeihilfe na dziecko,
- centrum życia rodziny w Austrii,
- wspólne gospodarstwo domowe rodziców i dziecka,
- identyczny Hauptwohnsitz wszystkich trzech osób,
- w przypadku osób niebędących obywatelami Austrii – legalny pobyt w Austrii.
To ostatnie jest szczególnie istotne dla polskich rodzin mieszkających w Austrii.
Papamonat a pobyt w szpitalu – ważna pułapka
Prawo pracownicze pozwala rozpocząć Papamonat już po narodzinach dziecka. Inaczej działa jednak Familienzeitbonus.
Jeżeli poród odbył się w szpitalu, FZB można zasadniczo pobierać najwcześniej od dnia wypisania ze szpitala zarówno matki, jak i dziecka. Istnieją wyjątki m.in. przy wcześniakach lub medycznie koniecznym pobycie matki albo dziecka w szpitalu.
Dlatego daty warto zaplanować tak, aby Papamonat i okres Familienzeitbonus dokładnie się pokrywały. FZB można pobierać przez 28, 29, 30 albo 31 kolejnych dni, a cały okres musi zmieścić się w pierwszych 91 dniach od narodzin dziecka.
Jak i kiedy złożyć wniosek o Familienzeitbonus?
Wniosek składa się do ubezpieczyciela, w którym ojciec był ubezpieczony w ostatnim dniu przed rozpoczęciem Familienzeit – najczęściej będzie to ÖGK.
Można zrobić to online przez MeineSV z ID Austria lub przez FinanzOnline. Wersję papierową trzeba dostarczyć w oryginale – zwykłe przesłanie formularza e-mailem nie jest akceptowane.
Wniosek można złożyć od dnia narodzin dziecka, ale najpóźniej w ciągu 121 dni od narodzin. Do wniosku należy dołączyć wymagane załączniki, w tym dokumentację potwierdzającą Familienzeit oraz kopię potwierdzenia wypisu ze szpitala.
Czy pracownik jest chroniony przed zwolnieniem?
Tak. Przy prawidłowo zgłoszonym Papamonat obowiązuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem i zwolnieniem – Kündigungs- und Entlassungsschutz.
Rozpoczyna się ona wraz ze zgłoszeniem zamiaru skorzystania z Papamonat, jednak najwcześniej 4 miesiące przed przewidywanym terminem porodu, i trwa jeszcze 4 tygodnie po zakończeniu Papamonat.
To kolejny powód, aby zgłoszenie do pracodawcy wykonać prawidłowo i najlepiej zachować pisemne potwierdzenie jego otrzymania.
Warto też wiedzieć, że od 2023 roku Familienzeitbonus nie jest już odliczany od Kinderbetreuungsgeld, które ojciec może pobierać później.
Najważniejsze terminy
Najprościej zapamiętać: 3 miesiące – natychmiast – 1 tydzień – 121 dni.
Trzy miesiące przed terminem porodu zgłaszasz zamiar Papamonat pracodawcy. Po porodzie natychmiast informujesz o narodzinach. W ciągu tygodnia podajesz dokładną datę rozpoczęcia Papamonat. Natomiast wniosek o Familienzeitbonus trzeba złożyć najpóźniej 121 dni po narodzinach dziecka.
Źródła i przydatne linki:
Oficjalny portal Austrii – Papamonat, terminy i ochrona pracownika:
Oficjalne informacje o Familienzeitbonus:
Bundeskanzleramt – szczegółowe warunki Familienzeitbonus:
Bundeskanzleramt – składanie wniosku o Familienzeitbonus:
Formularze Familienzeitbonus – Österreichische Sozialversicherung:
https://www.sozialversicherung.at/cdscontent/?contentid=10007.820669&portal=svportal
Arbeiterkammer – Papamonat i Familienzeitbonus:
https://www.arbeiterkammer.at/papamonat
Oficjalny kalkulator Kinderbetreuungsgeld i Familienzeitbonus:
https://www.bundeskanzleramt.gv.at/kbg-rechner
Komentarze 0
Nie ma jeszcze komentarzy.
Zaloguj się, aby dołączyć do dyskusji pod artykułem.